Ná ’n vergadering speel jy die gesprek weer in jou kop af. Jou voorstel is voor almal belaglik gemaak. Dit het verlede week ook gebeur, en die week daarvoor. Tog wonder jy of jy oorreageer. Boeliegedrag onder volwassenes is nie altyd maklik om te herken nie, veral wanneer die persoon wat jou afkraak ’n kollega, familielid of gerespekteerde leier in jou geloofsgemeenskap is.
Om die gedrag op die naam te noem, beteken nie dat jy reeds elke motief hoef te ken nie. Dit help jou egter om eerlik te kyk na wat gebeur, hoe gereeld dit gebeur en wat jy nodig het om veilig op te tree.
Wat is boeliegedrag onder volwassenes?
Boeliegedrag is ongewenste gedrag wat iemand verneder, intimideer of ondermyn. Dit kan openlik wees: iemand skree op jou, dreig of spot jou herhaaldelik ten aanskoue van ander.
Dit kan ook gedrag wees wat moeiliker is om uit te wys: ’n persoon hou telkens inligting terug wat jy nodig het, sluit jou doelbewus uit of laat jou voel dat daar gevolge sal wees as jy teenpraat. ’n Magsverskil kan dit moeiliker maak om jouself te verdedig, of die ander persoon nou jou bestuurder is of bloot groot invloed in ’n groep het.
Herhaling is ’n belangrike leidraad, maar moenie ’n enkele ernstige voorval afmaak omdat dit “nog net een keer” gebeur het nie. Dreigemente, seksuele teistering of geweld vra onmiddellike aandag. Die vraag of iets formeel as boeliegedrag geklassifiseer word, hoef nie jou eerste vraag te wees voordat jy hulp soek nie.
Is dit boeliegedrag of ’n moeilike gesprek?
’n Kollega mag met jou verskil. ’n Bestuurder mag jou werk kritiseer. ’n Vriend mag sê dat iets wat jy gedoen het hom seergemaak het. Sulke gesprekke kan ongemaklik wees sonder dat dit boeliegedrag is.
Let op hoe die gesprek gevoer word en wat daarna gebeur. Is die kritiek spesifiek en kan jy daarop reageer? Of word jy telkens as mens verkleineer? Kan julle verskil sonder dat jy gestraf, uitgesluit of in die openbaar verneder word? Word jou woorde verdraai wanneer jy probeer verduidelik? ’n Patroon word soms eers duidelik wanneer jy ophou om elke voorval afsonderlik te verskoon.
Skryf neer wat gebeur het: die datum, plek, presiese woorde sover jy dit kan onthou, wie teenwoordig was en wat die gevolg was. Hou relevante boodskappe en e-posse. Dit kan jou help om jou eie waarneming helder te kry en om die probleem konkreet te beskryf wanneer jy ondersteuning vra.
Waarom is boeliegedrag in ’n geloofsgemeenskap soms moeilik om op die naam te noem?
’n Gelowige kan huiwer omdat woorde soos vrede, vergifnis en eenheid baie gewig dra. Jy wil nie onregverdig oordeel of ’n gemeente verdeel nie. Maar dit kan ook gebeur dat hierdie woorde gebruik word om iemand stil te maak voordat die gedrag behoorlik ondersoek is.
Vergifnis maak ’n vernederende opmerking nie aanvaarbaar nie. Vrede vra meer as dat die persoon wat seerkry stilbly. Jesus se woorde oor die aanspreek van ’n medegelowige in Matteus 18:15 neem verkeerde gedrag ernstig op; dit is nie ’n opdrag om jouself sonder beskerming aan herhaalde intimidasie bloot te stel nie.
Wanneer iemand in ’n gesagsposisie betrokke is, kan ’n gesprek alleen met daardie persoon onveilig of onvrugbaar voel. Soek dan ’n betroubare persoon buite sy of haar invloedsfeer. In ’n gemeente kan dit ’n toepaslike leier of kerklike liggaam wees; by die werk ’n bestuurder op ’n ander vlak of die aangewese persoon vir personeelklagtes.
Hoe hanteer ’n volwasse gelowige boeliegedrag?
Begin by ’n eerste stap wat in jou omstandighede veilig is. Waar ’n direkte gesprek moontlik is, beskryf die gedrag eerder as om oor die persoon se karakter te stry: “Toe jy my drie keer voor die span onderbreek en my voorstel belaglik gemaak het, kon ek nie my werk verduidelik nie. Ek wil hê ons moet voortaan kritiek sonder persoonlike opmerkings bespreek.” Jy kan ’n grens stel en later skriftelik bevestig wat bespreek is.
As die gedrag aanhou, gebruik die toepaslike proses by jou werk, organisasie of kerk. Deel konkrete voorvalle en vra watter stappe geneem sal word, wie dit sal hanteer en wanneer julle sal opvolg. Jy hoef nie ’n onveilige gesprek alleen te voer om te bewys dat jy vergewensgesind is nie. By dreigemente of geweld behoort jou onmiddellike veiligheid eerste te kom.
Praat ook met iemand wat jou kan help om helder te dink sonder om namens jou te besluit. Herhaalde vernedering kan ’n mens se selfvertroue en geestesgesondheid raak; professionele ondersteuning is gepas as jy angstig raak, sukkel om te slaap of voortdurend op jou hoede voel.
Geloof kan jou help om eerlik en beheersd op te tree. Dit vereis nie dat jy die waarheid oor boeliegedrag versag nie. Kyk na die patroon, teken op wat gebeur het en kies een veilige persoon of proses aan wie jy dit konkreet kan voorlê.
